Zmiany w systemie podatkowym VAT w 2013 r. i 2014 r.

 2.1. Uzasadnienie zmian w systemie podatkowym VAT

             Ustawodawca w końcu 2012 r wprowadził szereg zmian w systemie podatku VAT ujętych w następujących aktach prawnych.

·        Ustawa z dn. 16 listopada 2012 r o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce[1]

·        Ustawa z dn. 7 grudnia 2012 r o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw.[2]

·        Ustawa z dn. 7 grudnia 2012 r o zmianie ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej – samochody osobowe a odliczenie VAT w 2013 i 2014 r.

Zmiany te były podyktowane koniecznością dostosowania przepisów o podatku VAT do  aktualnych warunków ekonomicznych w Polsce a także do przepisów prawa unijnego, które wynikały z:

- implementacji przepisów dyrektywy Rady 2010/45/UE z dn. 13 lipca 2010 r. zmieniającą dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w odniesieniu do przepisów dotyczących fakturowania oraz dyrektywy Rady 2008/8/WE z dn. 12 lutego 2008 zmieniającą dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do miejsca świadczenia usług.

- potrzeby usunięcia niezgodności przepisów z prawem wspólnotowym w zakresie stosowania obniżonej stawki VAT na niektóre towary.

- dostosowania polskich przepisów ustawy VAT do wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

- doprecyzowania przepisów krajowej ustawy VAT do przepisów dyrektywy Rady 2006/112/WE z dn. 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w tym zmiany wielu regulacji ustawy dostosowanych do prawa unijnego.

- szczegółowym dostosowaniem się do  art. 207 dyrektywy 2006/112/WE  w zakresie przedstawiciela podatkowego.

- uelastycznienia stosowania stawki zerowej przy eksporcie towarów i wewnątrzwspólnotowej dostawie.[3]

            Chodziło także o uproszczenia przepisów dotyczących podatku VAT, aby wprowadzić większą stabilizację podatkową wśród przedsiębiorców, także jasność prawną przepisów i usunięcie nadmiernie zbiurokratyzowanych działań. Brano również pod uwagę opinię przedsiębiorców, że ustawa o podatku VAT należy do mało przejrzystych i skomplikowanych aktów prawnych.[4] 

2.2. Ustawa z dn. 16 listopada 2012 r o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce

           

            Ustawa z dn. 16 listopada 2012 o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce wprowadza korzystne zmiany dla małych podatników. Mały podatek definiowany jest na podstawie wartości sprzedaży liczonej wraz z kwotą podatku. Wartość ta nie może przekroczyć w poprzednim roku podatkowym kwoty odpowiadającej równowartości 1.200.000 euro, czyli około 5 mln zł.

            Według przepisów obowiązujących do końca 2012 r. – w myśl art. 21 ust. 1 ustawy o VAT – przypadku małych podatników, którzy rozliczali podatek VAT metodą kasową, obowiązek podatkowy powstawał z dniem uregulowania całości lub części należności, nie później jednak niż 90 dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. Zatem brak płatności za towar czy usługę nie zwalniał małego podatnika z obowiązku zapłaty podatku VAT  z tytułu danej transakcji.

            Od początku tego roku przepis ten został zmieniony. Jeżeli kontrahentem małego podatnika rozliczającego się kasowo z podatku VAT będzie inny czynny podatnik VAT, wówczas nie ma zastosowania 90-dniowy termin, po upływie którego mały podatnik miałby obowiązek odprowadzenia podatku od transakcji. Zatem dopóki kontrahent nie ureguluje na rzecz małego podatnika, ten nie odprowadzi podatku należnego, natomiast nabywca nie może odliczyć podatku naliczonego.

            Inaczej natomiast będzie w sytuacji gdy kontrahentem małego podatnika rozliczającego się metodą kasową nie będzie czynny podatnik VAT. Wówczas mały podatnik ma obowiązek odprowadzenia podatku należnego od transakcji, nawet w przypadku braku zapłaty, jednak termin ten został wydłużony aż do 180 dni.

            Metoda kasowa nie ma zastosowania – tak jak do końca 2012 r.- do podatków:

1.      Dostawy towarów za pośrednictwem automatów,

2.      Świadczenia usług telekomunikacyjnych  za pomocą żetonów, kart telefonicznych i innych jednostek uprawniających do korzystania z tych usług w systemie przedpłaconym

3.      Otrzymania dotacji, subwencji oraz innych dopłat o podobnym charakterze,

4.      WDT oraz przemieszczeń towarów do magazynów konsygnacyjnych.

W związku z wprowadzeniem zmian do zasad powstawania obowiązku podatkowego u małego podatnika rozliczającego podatek VAT metodą kasową, zmodyfikowano także przepisy dotyczące odliczania przez tych podatników podatku od dokonywanych zakupów towarów i usług.

W myśl art. 86 ust. 16 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym do końca 2012 r., mały podatnik miał prawo do odliczenia VAT od dokonywanych zakupów towarów i usług w rozliczeniu za kwartał w którym zapłacił całą należność wynikającą z faktury. Ta generalna zasada pozostała bez zmian. Dodatkowo wprowadzono możliwość odliczenia podatku z faktury zapłaconej w części, co niewątpliwie jest rozwiązaniem korzystnym dla podatnika.

            Ponadto podatek naliczony wynikający z dokumentu celnego będzie odliczany na zasadach ogólnych, tj. w okresie rozliczeniowym, w którym podatnik otrzymał taki dokument.

            Należy pamiętać, że czynności dokonane przez małych podatników przed dniem 1 stycznia 2013 r. są rozliczane na dotychczasowych zasadach, natomiast nowe zasady obowiązują do czynności dokonanych od dnia 1 stycznia 2013 r.

            Wszystkie zawiadomienia o wyborze metody kasowej, złożone przed dniem 1 stycznia 2013 r. zachowały swoją moc dla celów stosowania „nowej” metody kasowej. Jeżeli podatnik nie chciał z niej korzystać mógł zrezygnować z kasowego rozliczania od 1 stycznia 2013 r., pod warunkiem zawiadomienia o tej decyzji naczelnik urzędu skarbowego od dnia 15 stycznia 2013 r.

            Podatnicy, którzy dotychczas nie korzystali z kasowej metody, a chcieli ją wybrać od dnia 1stycznia 2013 r., musieli zawiadomić o tym zamiarze naczelnika urzędu skarbowego do 15stycznia 2013 r. [5]

            Ustawa wprowadza również ulgę za złe długi w zakresie VAT. Wprowadziła ona zmiany, które mają na celu upowszechnienie możliwości skorzystanie przez wierzyciela, który nie otrzymał swojej należności z ulgi za złe długi. Ustawa dokonała nowelizacji art. 89 ust. 1a o podatku VAT zgodnie z którą podatnik ma prawo do zmniejszenia podstawy opodatkowania i powiązanego z nim podatku należnego od towarów i usług na obszarze kraju w przypadku niezapłaconych wierzytelności, od których upłynęło 150 dni od terminu płatności. Ponadto jeżeli wierzytelność nie zostanie zapłacona w części, to uprawnienie do korekty będzie przysługiwało wierzycielowi w tej części niezapłaconej.[6]

            Ponadto zgodnie z zapowiedziami rządu, termin 150 dni w następnych latach powinien być skrócony o ile analiza funkcjonowania tego systemu sprawdzi się, co oznacza, że nie spowoduje dysfunkcji pracy urzędów skarbowych i innych urzędów finansowych.

            Ponadto ustawa deregulacyjna uwarunkowana jest dodatkowym warunkiem dokonania korekty podatku należnego z tytułu dostawy towarów i usług w przypadku niezapłaconych wierzytelności.

            Zgodnie ze znowelizowanym art. 89 ust 2 ustawy VAT:

·        Wierzyciel i dłużnik są podatnikami zarejestrowanymi jako podatnicy VAT w formie czynnej

·        Dłużnik nie jest w trakcie postepowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji

W myśl ustawy wierzyciel – podatnik VAT nadal jak dotąd, będzie miał obowiązek zawiadomić właściwy dla siebie urząd skarbowy o dokonanej korekcie, łącznie ze wskazaniem jej kwoty oraz danych dłużnika. Deklaracja ta będzie składana równocześnie z deklaracją podatkową. Ponadto organ podatkowy zastanie w ten sposób poinformowany o podatniku – dłużniku, który nie wywiązuje się ze zobowiązania traci uprawnianie do obniżenia podatku należnego o wskazana w zawiadomieniu kwotę podatku należnego.

Znowelizowany art. 89(6) ust. 1 ustawy VAT nakłada na dłużnika (podatnika) obowiązek korekty odliczonej kwoty podatku wynikającego z faktury, w rozliczeniu za okres w którym upłynął 150 dzień od dnia upływu terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze. W ten sposób został zlikwidowany obowiązek zawiadamiania dłużnika przez wierzyciela o dokonaniu takiej korekty. [7]

Ponadto od 1 stycznia 2013 roku ulegają zmianie zasady przeliczeń transakcji dokonywanych w walutach obcych. Jeżeli kwoty stosowane do określenia podstawy opodatkowania określone są w walucie obcej, to przeliczenia na złote należy dokonać według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego. Podatnik może dokonać wyboru przeliczenia tych kwot na złote według ostatniego kursu wymiany opublikowanego przez Europejski Bank Centralny na dzień ostatni poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego. W tej sytuacji waluty inne niż euro przeliczane są z zastosowaniem kursu wymiany każdej z nich w stosunku do euro.

Wybór przeliczeń nie musi koniecznie dotyczyć wszystkich transakcji podatnika. Zawsze dotyczy on konkretnej transakcji i konkretnej podstawy opodatkowania. Wynika więc z tego, że podatnik może prowadzić tego rodzaju przeliczenia zamienne według własnych kalkulacji, bez dokonywania w tym zakresie żadnych zgłoszeń.

Wszelkie przeliczenia można więc dokonać według kursu Europejskiego Banku Centralnego na ostatni dzień, który poprzedza dzień powstania obowiązku podatkowego a nie według kursu opublikowanego ostatniego dnia poprzedzającego dzień powstania obowiązku podatkowego.

Reasumując przeliczenia z innej waluty realizowane jest w drodze podwójnej operacji[8]

·        Dokonane przeliczenia z waluty obcej w stosunku do euro

·        Dokonane przeliczenia euro w stosunku do złotego

Podkreślić należy, że nowe zasady ujęte w ustawie z 16 listopada 2012 r o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce powinny być stosowane od 1 stycznia 2013 r dla wszystkich transakcji dokonywanych przed tą datą i po tej dacie o ile obowiązek podatkowy powstał po 31 grudnia 2012 r. Ustawa nie zawiera niestety przepisów przejściowych dotyczących nowych zasad przeliczeń.[9]

2.3. Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 roku o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw

 

- import, eksport towarów

            Zmieniona definicja w nowelizacji ustawy zgodnie z nowym brzmieniem art. 2 pkt 7  ustawy VAT stanowi – importem towarów będzie przywóz towarów z terytorium państwa trzeciego na terytorium Unii Europejskiej.

            Nowa definicja eksportu towarów zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy o VAT przez eksport towarów należy rozumieć dostawę towarów wysyłanych lub transportowanych z terytorium kraju poza obszarem unijnym przez:[10]

·        Dostawcę

·        Nabywcę mającego siedzibę poza terytorium kraju, jeżeli wywóz towarów poza terytorium Unii jest potwierdzony przez urząd celny określony w przepisach celnych.

- faktury VAT i faktury VAT elektroniczne

            W związku ze znowelizowanym art. 2 pkt 31 ustawy o podatku VAT przez fakturę VAT należy rozumieć każdy dokument w formie papierowej lub elektronicznej zawierający dane wymagane odpowiednimi przepisami. Natomiast faktura elektroniczna jest to dokument w formie elektronicznej i wystawiony w dowolnym formacie elektronicznym i zawierać elementy wymagane odpowiednimi przepisami /nie może przyjmować druku papierowego/.

- nieodpłatne przekazanie

            Od 1 kwietnia 2013 r zmieniona jest definicja nieodpłatnego przekazania. Nowelizacja art. 7 ust 2 ustawy VAT dokonuje doprecyzowania warunku gdy nieodpłatną dostawę można uznać za podlegająca podatkowaniem VAT.

            Chodzi więc o przypadki, gdy podatnikowi przysługuje prawo /w całości lub części/ do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu przekazywanych towarów lub ich części.

- towary małej wartości i próbki

            Od 1 kwietnia zgodnie ze znowelizowanym art. 7 ust 2 ustawy o podatku VAT, przy przekazywaniu prezentów małej wartości i próbek nie nalicza się podatku VAT tylko wtedy, gdy przekaz ich związany jest z działalnością gospodarczą. Nie ulegają zmianie kwoty prezentów małej wartości tj., gdy podatnik prowadzi ewidencję pozwalającą na ustalenie  tożsamości osób otrzymujących prezenty – 100 zł w roku podatkowym, gdy nie prowadzi ewidencji jednostkowa cena nabycia lub koszt wytworzenia  - 10 zł.

            Próbka  to egzemplarz towaru o niewielkiej wartości traktowana jako forma promocji i nie służy zasadniczo zaspokojeniu potrzeb odbiorcy końcowego.

- przedstawiciel podatkowy

itd. (…)

           

- obowiązek podatkowy

            Od 1 stycznia 2014 roku wejdą nowe zasady ustalenia obowiązku podatkowego. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towarów lub wykonania usługi a jeżeli czynności te powinny być potwierdzone fakturą, z chwilą wydania towarów lub wykonania usługi a jeżeli czynności te powinny być potwierdzone fakturą z chwilą wystawienia tej faktury, nie później niż 7 dnia licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi /art. 19a/.

            Rozliczenie tego podatku następuje w deklaracji za dany miesiąc, w którym powstał obowiązek podatkowe a co oznacza że dla sprzedaży dokonywanej pod koniec miesiąca, w zależności od daty wystawienia faktury, obowiązek podatkowy powstawać może w miesiącu jej dokonania lub w miesiącu następnym. Faktury będą mogły być wystawiane do 7 dnia po końcu miesiąca w którym wykonano daną usługę lub sprzedano towar. Oznacza to, że za cały miesiąc można będzie wystawić jedną zbiorczą fakturę.

            Zgodnie z nowym art. 19 a ustawy o podatku VAT ogólna reguła momentu powstawania obowiązku podatkowego będzie również miałą zastosowania do usługi częściowej. Zgodnie z art. 19 a ust 2 usługą częściową stanowić będzie określona część podzielonej w sensie gospodarczym usługi dla której to części określono zapłatę.

            Natomiast zgodnie z art. 19a ust 3 zd.2 ustawy o podatku VAT w przypadku usług świadczonych w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok, dla których w związku z ich świadczeniem , w danym roku nie upływały by terminy płatności lub rozliczeń, proponuje się aby uznawać je za wykonane z upływem każdego roku podatkowego, do momentu zakończenia świadczenia tych usług.[11]

            Ponadto zgodnie z nowym art. 19 ust 8 ustawy o  podatku VAT otrzymanie całości lub części zapłaty przed dokonaniem dostawy lub wykonaniem usługi nadal będzie tworzyło powstanie obowiązku podatkowego, przy czym obowiązek ten konsekwentnie do przedstawionej zasady generalnej powstawać będzie z chwilą otrzymania zapłaty.

            Zapłatę w tym przypadku będą: przedpłata, zaliczka, zadatek, rata, układ budowlany lub mieszkaniowy.

            Od dnia 1 stycznia 2014 roku zaistnieją również przepisy dotyczące szczególnych momentów powstania obowiązku podatkowego. Moment powstania obowiązku podatkowego będzie wtedy związany z terminem zapłaty albo od wystawienia faktury, jednak odstępstwa od ogólnej zasady mogą być stosowane do ściśle określonych kategorii podatników lub określonych kategorii transakcji. (…)

 

- zmiany ustawowe w zakresie miejsca świadczeń

itd. (…)          

- zmiany podstawy opodatkowania

itd. (…)          

- zwolnienia przedmiotowe – art. 43 ustawy o VAT

itd. (…)          

- odliczenie podatku naliczonego

itd. (…)          

- faktury VAT i faktury elektroniczne zawarte w ustawie o podatku VAT

itd. (…)          

- wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów i wewnątrzwspólnotowa dostawa

itd. (…)          

- faktura uproszczona

itd. (…)          

- zwolnienia podmiotowe – drobni przedsiębiorcy

            Od 1 kwietnia 2013 nowelizacja obejmuje także art. 113 ustawy o podatku VAT. Będzie bardziej precyzyjnie i zgodnie z prawem Unii Europejskiej regulować zwolnienia podmiotowe w zakresie drobnych przedsiębiorców, których obrót w skali roku nie przekracza 150.000 zł.[12]

            Istotną zmiana w ustawie VAT jest odejście od adresowania zwolnienia „podatnika” na rzecz objęcia zwolnieniem „sprzedaży” przez niego dokonanej. Zgodnie z nowym art. 113 ust 1 ustawy o podatku VAT zwalnia się od podatku od towarów i usług sprzedaż dokonywaną przez podatników u których jej wartość nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 150.000 zł. Istotne jest, że do wartości sprzedaży w poprzednim roku podatkowym nie należy wliczać kwoty podatku i co zgodne jest z art. 113 ust 2 nie wlicza się również:

·        Wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów oraz sprzedaży wysyłkowej z terytorium kraju oraz na terytorium kraju

·        Odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług, zwolnionych od podatku na podstawie art. 43 ust 1 ustawy o VAT lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust 3 ustawy VAT z wyjątkiem – transakcji związanych z nieruchomościami, usługami ubezpieczeniowymi, jeżeli te nie mają charakteru transakcji pomocniczych. Nie wlicza się również odpłatnej dostawy towarów, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.

Podatnik zgodnie z art. 113 ust 4 ustawy VAT może zrezygnować ze zwolnienia podmiotowego, pod warunkiem pisemnego zawiadomienia o tym zamiarze naczelnika a w przypadku podatnika rozpoczynającego w trakcie roku podatkowego  wykonywanie czynności określonych w art. 5 ustawy, który chce zrezygnować zez zwolnienia od pierwszej wykonywanej czynności – przed dniem wykonania tej czynności.

Należy nadmienić, że nowy art. 113 ust 11 i ust 11a ustawy uniemożliwia podatnikom powrót do zwolnienia od podatku VAT przed upływem roku, licząc od końca roku w którym podatnik utracił prawo do zwolnienia lub z niego zrezygnował. Dotyczy to także osób fizycznych, które zakończyły działalność gospodarczą a następnie na nowo ją podjęły.

2.4. Ustawa  z dn. 7 grudnia 2012 o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej

itd. (…)          

2.5 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 grudnia 2012 r zmieniającego rozporządzenie w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz lisy towarów i usług do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku i usług[13]

Najważniejsze zmiany

itd. (…)          


[1] Dz. U. z 2012r poz. 1342

[2] Dz. U. z 2012r poz. 1456

[3] Wysocka -Fronczek  M., VAT 2013 komentarz do zmian, Wydaw. Legis, Warszawa 2013, s. 5

[4] Teleporadnia VAT, dodatek specjalny do „Biuletynu VAT” 23/2012 Inter-Eksport, Warszawa 2012, s.12

[5] Jak naliczyć VAT  w 2013 r., „Gazeta Podatkowa” z 21 stycznia 2013 r., Dodatek,  s. 3

[6] Jak naliczyć VAT  w 2013 r., op. cit., s. 4

[7] Wysocka – Fronczek M., VAT 2013 … op. cit., s. 12

[8] Infor – Eksport – dodatek specjalny do „Biuletynu VAT: Nr 23/2012, styczeń 2013, s. 17

[9] Infor – Eksport – dodatek specjalny do „Biuletynu VAT, op. cit., s. 17

[10] Biuletyn VAT , 31 grudnia 2012 Nr 23/173 Infor Eksport, s. 5

[11] Wysocka – Fronczek M. VAT 2013 … op. cit., s. 25

[12] Wysocka – Fronczek M. VAT 2013 … op. cit., s.41

[13] Dz. U. z 2012 r poz. 1428